Ośrodek Edukacji Makrobiotycznej
we Wrocławiu

Porady

GLONY - WARZYWA MORSKICH GŁĘBIN

Glony (Algae) należą do najprostszych oraz najstarszych organizmów na Ziemi. Są bardzo liczną grupą roślin zawierającą niezwykłe bogactwo rozmaitych form. Na świecie znanych jest łącznie około 50 000 gatunków glonów.

Rozpowszechnione są na całej powierzchni kuli ziemskiej. Najczęściej żyją w wodzie i to zarówno morskiej, jak i słodkiej, ale występują także na skałach, w glebie, na obumarłej korze drzew. Szybko się rozmnażają - nawet w bardzo prymitywnych warunkach.

Znaczenie glonów dla człowieka i całej przyrody jest często niedoceniane. Odznaczaja się dużą zawartością białka, tłuszczów i witamin. Niektóre wytwarzają antybiotyki. Pewne gatunki są wykorzystywane w hydrologii, jako wskaźniki czystości wód lub do biologicznego oczyszczania wód zanieczyszczonych. Inne służą jako pasza lub nawóz organiczny (np. wielkie glony morskie - morszczyny ). Z wielu gatunków morskich otrzymuje się jod, potas, sodę albo surowce techniczne np. agar, które znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle m. in. spożywczym.

Wszystkie glony są pokarmem licznych zwierząt, szczególnie wodnych, ale również pożywieniem człowieka.

Pierwsze wzmianki o włączaniu roślinności morskiej do pożywienia ludzi pochodzą ze starożytności. Już ponad 2 tysiące lat temu Koreańczycy posyłali morskie rośliny na dwór chiński, gdzie były one bardzo cenione i to nie tylko z uwagi na ich działanie lecznicze, ale także oryginalny smak i aromat. Uważano je wręcz za przysmak i podawano tylko na uroczystych przyjęciach i tylko wyjątkowym gościom.

Zmieniły się czasy, zmieniły obyczaje, ale roślinność morska do dnia dzisiejszego występuje w azjatyckim menu.W Europie - szczególnie Wschodniej - jest praktycznie nieznana, ale coraz chętniej sięgają po nią Kanadyjczycy i Amerykanie. Dodawana jest do serów, sosów, sałatek a nawet lodów. Jednak przetworzona traci wiele na swej wartości. Zdrowsza i smaczniejsza jest przygotowywana na świeżo w domu.

W porównaniu z warzywami lądowymi roślinność morska, nazywana często warzywami morskimi, jest kopalnią witamin i składników odżywczych. Zawiera bowiem 10-20 razy więcej niż one składników mineralnych. Jest bogata w wapń, potas a szczególnie w jod. Ponadto w jej skład wchodzą białka, witamina A, B1, C i E.

Niektóre badania wykazały, że rośliny pochodzące z dna morza są efektywniejsze od innych naturalnych środków leczniczych w zmniejszaniu dolegliwości nowotworowych, ponadto w chorobach nerwowych, endokrynologicznych, artretyzmie, nadciśnieniu, astmie i obstrukcjach. Są z powodzeniem wykorzystywane w przemyśle kosmetycznym do produkcji kremów, szamponów i past do zębów. W Japonii uważa się, że codzienne spożywanie morskich warzyw, takich jak : wakame, kombu, hijiki i nori zapewnia smukłą sylwetkę, ładną cerę, włosy pełne połysku, a odpowiednio nawilżona skóra pozbawiona jest zmarszczek.

W Kanadzie i Stanach Zjednoczonych roślinność morska sprowadzana jest w postaci suszonej, z uwagi na małą objętość paczkowanych produktów.

Glony są wykorzystywane do przyprawiania zup, sałatek, mogą być podawane jako samodzielne danie lub z warzywami lądowymi, ryżem i rybami. Leczniczo można susz zaparzać, jak herbatę

Kombu

To przedstawiciel brunatnych glonów morskich, wykorzystywany przez medycynę ludową w leczeniu nadciśnienia. Ponadto wspaniale nadaje się do kuracji odchudzających, gdyż ułatwia utrzymanie równowagi absorbcji i dystrybucji substancji odżywczych w organizmie, a także oczyszcza jelita ze szkodliwych toksyn.

Kombu po napęcznieniu nie wymaga długiego gotowania, a powstały wywar podany z makaronem jest smaczną zupą. Wywar z kombu nazywany dashi jest podstawowym składnikien w kuchni japońskiej. Dwie suszone lub świeże rośliny kombu dodane do nasion strączkowych (fasola, bób, groch) przyspieszają ich ugotowanie oraz nadają im specyficznego aromatu. Kombu można podawać również z innymi warzywami lub ryżem.

Kelp

Pod tą nazwą kryją się brązowe algi spokrewnione z kombu. Kelp jest bogaty w wapń i jod. Podobnie jak inne warzywa morskie obniża poziom cholesterolu i usuwa szkodliwe toksyny z organizmu.

Kelp stosowany jako dodatek do zup, sałatek i sosów podnosi ich wartość smakową i odżywczą oraz poprawia aromat. Często bywa używany do potraw zamiast zwykłej soli.

Nori

Jest jednym z najpopularniejszych glonów, chętniej spożywanych przez cudzoziemców z uwagi na niezbyt mocny aromat.

Zawiera białko i wyjątkowo duże ilości witamin A, C, B1 i niacyny (wit. PP). Zmniejsza poziom cholesterolu, pomaga w trawieniu pokarmów.

Hijiki

Ma równie przyjemny aromat jak nori. Hijiki można znakomicie łączyć z innymi, nawet niezbyt wyszukanymi potrawami.

Roślina zawiera wiele makroelementów np. duże ilości wapnia. Jest też bogata w pierwiastki śladowe, które działają na organizm tonizująco i obniżają poziom cukru we krwi.

Hijiki podczas namaczania w wodzie powiększa pięciokrotnie swoją masę. Wymaga dłuższego gotowania niż pozostałe warzywa morskie, a poprzez dodanie cebuli i warzyw korzeniowych podnosi się jego walory smakowe.

Wakame

Glon podobny do kombu, zarówno z wyglądu, jak i z uwagi na wartości odżywcze, bogaty w wapń, witaminę C i witaminy z grupy B.

Wakame jest dobrym dodatkiem do warzyw lądowych (szczególnie cebuli), może być również stosowany do przygotowania samodzielnego dania np. sałatki. Skropiony octem winnym z dodatkiem pokrojonego ogórka jest smaczną i wykwintną sałatką. Wspaniałe smakuje podpieczony w piecu, nie tracąc przy tym żadnych wartości odżywczych.

Arame

Wyglądem przypomina nieco hijiki, ma jednak delikatniejszą strukturę i słodszy aromat. Dobrze komponuje się z warzywami lądowymi, jest dobrym dodatkiem do zup, sałatek, ryżu i wszelkich kasz.

Wymaga krótkotrwałego moczenia w wodzie, ale czas jego gotowania jest dłuższy. Arame jest szególnie bogate w jod i wapń. W japońskiej i chińskiej medycynie ludowej jest stosowane w leczeniu schorzeń kobiecych narządów rodnych.

Dulse

Jest jednym z najpopularniejszych warzyw morskich w Ameryce Północnej o bardzo delikatnej budowie, czerwonej barwie i unikalnym, lekko korzennym zapachu.

Jest wśród roślin morskich najbogatszym źródłem żelaza i po nori zawiera największe ilości białka, a ponadto potas, magnez, jod i fosfor.

Jak podają kroniki, w XVII wieku angielscy żeglarze żuli dulse, podobnie, jak tabakę i dzięki zawartości witaminy C bronili się przed szkorbutem.

Po namoczeniu w wodzie dulse podawane jest jako dodatek do drugiego dania, przyrządzone podobnie jak szpinak. Jest doskonałą przyprawą do zup i sosów.

Agar-agar

lub kanten, jak nazywany jest w Japonii, zawiera żelazo, fosfor, wapń, witaminę A, B1 ,B6, B12, biotynę (wit.H), a ponadto witaminy C, D i K.

Sprzedawany jest w formie sproszkowanej. Świetnie nadaje się do przygotowywania galaretek z owoców i warzyw. Ma tą przewagę nad żelatyną, że krzepnie już w temperaturze pokojowej.

Olej z wątroby rekina

Nie należy co prawda do roślinności morskiej, ale ponieważ ostatnio mówi i pisze się o nim dużo, warto poświęcić mu nieco uwagi.

W Japonii i Europie Północnej był niegdyś chętnie wykorzystywany, szczególnie w celach leczniczych. W XVIII wieku szwedzcy i norwescy rybacy stosowali go na wszelkiego rodzaju rany i skaleczenia - efekty gojenia były bardzo szybkie. Stosowany do wewnątrz, skutecznie działał w ogólnym osłabieniu, schorzeniach układu oddechowego i trawiennego.

Przeprowadzone wielelat temu w Szwecji próby kliniczne wykazały przydatność oleju z wątroby rekinów w leczeniu chorób nowotworowych. Olej zawiera specyficzne związki, które hamują rozwój złośliwych komórek nowotworowych.

Mieszkańcy Szwecji zażywają profilaktycznie kapsułkowany ekstrakt oleju (znany pod nazwą ecomer), którego działanie polego m.in. ma zwiększeniu odporności układu immunologiczngo. Potwierdzone również zostało jego korzystne działanie w schorzeniach dermatologicznych.

W Japonii olej z wątroby rekinów jest używany do pielęgnacji cery, i to nie tylko przez płeć piękną. Wygładza skórę i uelastycznia ją.

Czy wiesz że...

Napój z kuzu pomaga zrelaksować umysł i ciało. Jest szczególnie polecany dzieciom; u małych obniża gorączkę. Skutecznie przeciwdziała problemom żołądkowym i jelitowym oraz hipoglikemii, skurczom pojawiającym się przed i po menstruacji, napięciu spowodowanemu nadmiernym spożyciem produktów yang, takich jak chipsy, krakersy i inne twarde wyroby pieczone.

Napój z kuzu